22 feb 2017

Blog: Voorkom slagboomdiagnostiek

door Vera Hermanns, voormalig senior adviseur

Laatst woonde ik een discussie bij over de toegang tot jeugdhulp. Het zou vanuit bestuursrechtelijk perspectief verstandig zijn om de hulpverlening en het mandaat (tot het afgeven van een beschikking tot jeugdhulp) te splitsen. In de praktijk betekent deze splitsing dat degene die met een gezin in gesprek gaat over hun hulpvraag niet degene kan zijn die beslist welke jeugdhulp dat gezin zal ontvangen. Er wordt dan na een vraaganalyse een beschikking afgegeven voor jeugdhulp door een derde. Daarbij zou dan in de beschikking het liefst al precies moeten staan welke hulp een gezin ontvangt, van wie, voor hoe lang en hoe intensief.

De toegang scheiden van de hulpverlening is nu precies een van de redenen waarom het voormalige stelsel werd bekritiseerd. We wilden een einde maken aan de zogenoemde ‘slagboomdiagnostiek’: eerst een stempel of diagnose van een onafhankelijk iemand voordat er een hulpverlener aan de slag mag gaan. Dit resulteerde bij het voormalige Bureau Jeugdzorg voor lange periodes van de hulpvraag tot indicatie tot hulpverlening, waarbij gezinnen wel drie keer hun verhaal moesten vertellen. Ook betekent het dat er onnodig (te) veel tijd zit tussen een eerste gesprek en daadwerkelijke hulp.

Decentralisatie van de jeugdhulp

Door de decentralisatie van de jeugdhulp naar gemeenten is de jeugdhulp naar het gemeentelijke bestuursrecht getrokken. Deze nieuwe werkelijkheid levert bijzondere discussies op, waarbij het perspectief van de inwoner zomaar opnieuw op de achtergrond kan raken.

Wat sturing en beheersing betreft lijkt het inderdaad handiger om de toegang te scheiden van de hulpverlening; het is overzichtelijk en het klopt met de andere processen binnen de gemeente. Maar een gezin dat contact zoekt met een CJG of wijkteam heeft geen behoefte aan een loket waar zij een stempeltje krijgen voor het volgende deurtje. Ze willen iemand die hen direct kan helpen en specialistische ondersteuning erbij kan halen wanneer dit nodig is. De visie achter de nieuwe wet zegt dan ook: niet meer indiceren of doorverwijzen, maar tijdig passende zorg bieden. Dat betekent: maatwerk en handelingsvrijheid voor professionals.

Wijkteam of verwijsmachine?

Het CJG/wijkteam dreigt nu ook een verwijsmachine te worden: eerst een diagnose en een beschikking willen hebben voordat er hulp ingezet kan worden. In de nieuwe wet staat echter dat je niet naar de diagnose moet kijken, maar naar de vraag van een gezin. Niet de diagnose bepaalt welke hulp er geboden wordt, maar de vraag van het gezin bepaalt welke oplossing er wordt gekozen. De diagnose kan altijd een onderdeel van de oplossing zijn, maar het mag nooit een voorwaarde zijn voor het bieden van hulp.

Ja, het is lastig om deze verantwoordelijkheden in één persoon te verenigen, iemand die naast hulpverlener ook degene is die een ‘besluit’ neemt over aanvullende zorg. Het vereist lef en vertrouwen. Dat is echter geen reden om dan maar terug te gaan naar de oude situatie, waarbij de ene partij bepaalt welke zorg er wordt ingezet en de andere partij het proces dunnetjes overdoet en de zorg mag leveren. Dit vraagt vertrouwen in de professionals, goede begeleiding, deskundigheidsbevordering en vooral lef. Bestuurders en ambtenaren, durf los te laten: regels zijn een middel om te komen tot een goede uitvoering van de jeugdhulp, geen doel op zich.

Meer informatie

Voor meer informatie of een (vrijblijvende afspraak) kunt u contact met ons opnemen via telefoonnummer (033) 496 52 00 of via het contactformulier.