Tip 1: Een volkshuisvestingsprogramma? Zet de eerste stap!

De Wet versterking regie volkshuisvesting komt eraan. Deze wet geeft overheden meer regie op volkshuisvesting door hen meer instrumenten in handen te geven. Kerninstrument in de nieuwe wet is het volkshuisvestingsprogramma (VHP), dat ook al voorkomt in de Omgevingswet. Hoewel de nieuwe regiewet nog niet is ingegaan, kunt u zeker al met het VHP aan de slag.

Na ingang van de Wet versterking regie volkhuisvesting is het volkshuisvestingprogramma verplicht. Niet alleen daarom is het zaak dat u nu al in beweging komt. Gemeenten kunnen het VHP namelijk ook heel goed gebruiken om een brug te slaan tussen visie en uitvoering van het beleid op het gebied van wonen en zorg. Hieraan ontbrak het de afgelopen jaren, met als belangrijk gevolg dat er niet voldoende en/of niet de juiste woningen gerealiseerd zijn. Maar hoe zet u nu de eerste stap op naar het VHP?

Reserveer tijd! 

Natuurlijk kunt u het momentum aangrijpen voor een breed en belangrijk gesprek over volkshuisvesting in uw gemeente. Maar de kans is groot dat u bij het opstellen van het VHP kunt voortborduren op bouwstenen (beleid) die al voorhanden zijn. Denk aan een recent opgestelde Woon(zorg)visie, waardoor de kans groot is dat zo’n gesprek over volkshuisvesting onlangs nog is gevoerd. Ook deze ‘beleidsarme’ aanpak kost tijd en vraagt om een intensief gesprek over welke woningen waar precies moeten komen, wanneer en wat hier precies voor nodig is. In de praktijk zien we dat veel gemeenten kiezen voor een tussenvariant, waarbij de laatste visies op wonen en zorg als vertrekpunt worden genomen. De belangrijkste tip voor gemeenten: reserveer tijd (en budget) voor het opstellen van het VHP. U kunt dit bijvoorbeeld doen aan de hand van een startnotitie of projectopdracht, waarin u de hoofdlijnen van het proces omschrijft. Dit vormt meteen een mooie basis voor een plan van aanpak later in het proces.

Ga vroegtijdig in gesprek over de vorm

Uit het wetsvoorstel valt al een aantal inhoudelijke vereisten voor het VHP af te leiden. Het programma zelf is echter vormvrij. Er worden geen eisen gesteld aan de opbouw, lengte, vormgeving etc. Daarom doet u er goed aan om vroegtijdig in gesprek te gaan over de gewenste vorm van het VHP. Haak hierbij ook specialisten aan op het gebied van het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO), omdat de vorm hierop moet aansluiten. Door samen afspraken te maken over de vorm van het VHP, kunt u vervolgens gericht toewerken naar het eindresultaat. Dit voorkomt dat u gaat zwemmen en uiteindelijk toch eindigt met een Woonvisie 2.0, terwijl u eigenlijk een compact en uitvoeringsgericht document wilde maken.

Alleen ga je sneller, samen kom je verder

Het realiseren van de juiste woningen op de juiste plek is een spel tussen meerdere partijen. Participatie met (samenwerkings)organisaties bij het VHP is dé kans om gedeeld eigenaarschap te creëren rond de woningbouwopgave. Vervolgens kunt u ook structureel met elkaar samenwerken aan de uitvoering. Denk hierbij niet alleen aan woningcorporaties, huurdersorganisaties, zorg- en welzijnsorganisaties en marktpartijen, maar zeker ook aan inwoners die belangrijke inzichten kunnen geven op (onderdelen van) het VHP. Het is ook zaak om te zorgen voor goede afstemming en samenwerking in regionaal verband, met de provincie en buurgemeenten. U doet er dan ook goed aan om in het plan van aanpak aandacht te besteden aan een duidelijke participatieaanpak voor de verschillende partijen, waarbij u kunt aansluiten op wat er recent al aan participatie al is gedaan.

En dan?

Het plan van aanpak staat. Dan is het tijd om echt aan de slag te gaan! Belangrijk om te realiseren is dat u niet bij nul begint. U beschikt ongetwijfeld al over waardevolle beleidsstukken en onderzoeken die een uitstekende basis vormen voor het VHP. Hoe u dit in kaart brengt? In de volgende tip staan we hier uitgebreid bij stil. 

Download de strategische start-checklist

Meer weten?

Wilt u aan de slag met het opstellen van een VHP? Neem voor meer informatie of een vrijblijvend gesprek contact op met Keetie Langerak - van Rooijen.