22 jul. 2026

Tip 3: Pak het momentum en betrek de nieuwe gemeenteraad bij de regiewet

De Wet versterking regie volkshuisvesting verandert het instrumentarium en heeft daarmee directe gevolgen voor de rol van de gemeenteraad. Terwijl de raad voorheen stuurde met een woonvisie, wordt deze nu geïntegreerd in de omgevingsvisie en door het college uitgewerkt in het volkshuisvestingsprogramma (VHP). Door de raad aan de voorkant te betrekken bij deze nieuwe situatie, voorkomt u verwarring en weerstand als het college aan de slag gaat met het VHP.

Inmiddels zijn de nieuwe gemeenteraden geïnstalleerd en officieel uit de startblokken gekomen. De bijbehorende inwerkprogramma’s zijn in volle gang. Er komt in deze periode begrijpelijkerwijs veel af op de nieuwe raadsleden. Het thema wonen is bijvoorbeeld een van de belangrijkste maatschappelijke opgaven. Het is dan ook cruciaal om raadsleden in dit complexe dossier snel en grondig op vlieghoogte te krijgen.

Stevige inhoudelijke basis

Belangrijk is dat u zorgt voor een stevige inhoudelijke basis, zodat raadsleden effectief kunnen sturen op de lokale woningmarkt. Erken daarnaast dat de nieuwe regiewet spannend kan zijn. Voor raadsleden die al langer meelopen, kan de wet voelen als een ingrijpende verandering of zelfs als het verlies van hun vertrouwde grip op het lokale woonbeleid. Het is essentieel om hier vanaf het begin expliciet aandacht voor te hebben. Door het gesprek over deze verschuivingen aan de voorkant te voeren, voorkomt u dat er later in het proces – bij de totstandkoming van het VHP – verwarring ontstaat.

Belangrijke partner

De gemeenteraad stelt het VHP niet vast. Het VHP is een programma onder de Omgevingswet. De bevoegdheid ligt dan ook bij het college. Een goed VHP heeft van nature een sterk uitvoeringsgericht karakter. Juist door deze operationele focus is het beleggen van de bevoegdheid voor de vaststelling bij het college logisch. Dit betekent echter niet dat de gemeenteraad buitenspel wordt gezet op het cruciale thema volkshuisvesting. Sterker nog: zie de raad in dit proces juist als een belangrijke partner. Om de samenwerking tussen raad en college optimaal te laten verlopen is het belangrijk om kaders te stellen aan de voorkant en om procesafspraken met elkaar te maken.

Op weg naar breed politiek draagvlak

U doet er dan ook goed aan om, zodra u start met het VHP, met de gemeenteraad in gesprek te gaan over de inhoudelijke kaders die het college nodig heeft voor de concrete uitwerking van het VHP. Zijn de inhoudelijke kaders voldoende geborgd in de huidige omgevingsvisie of moeten er aanvullende kaders worden toegevoegd? De gemeenteraad behoudt hiermee zijn controlerende en kaderstellende rol. Daarna is het zaak om duidelijke en concrete afspraken te maken over de betrokkenheid van de gemeenteraad tijdens de verdere totstandkoming van het VHP. Dit zorgt voor commitment en voorkomt verrassingen achteraf. Door de raad vroegtijdig te positioneren als strategisch partner, ontstaat er een gedragen VHP dat kan rekenen op breed politiek draagvlak.

Hoe? Organiseer allereerst een informele kennissessie

Om de nieuwe gemeenteraad te betrekken bij de regiewet, is het verstandig om zo snel mogelijk een korte, informele kennissessie te organiseren. In deze sessie (bijvoorbeeld een ontbijtsessie) richt u zich puur op de systematiek van de nieuwe wet: wat verdwijnt er, wat komt ervoor terug en wat betekent dit voor de kaderstellende rol van de raad? Tijdens dit laagdrempelige moment brengt u nieuwe raadsleden op vlieghoogte en kunnen raadsleden die al even meelopen met elkaar in gesprek over wat er allemaal verandert. Voor de zuiverheid van de discussie is het verstandig om dit te doen voordat u het gesprek voert over de inhoud.

En dan?

Met het positioneren van de gemeenteraad heeft u een belangrijke stap gezet in het proces richting een VHP. Maar hoe komt u vervolgens tot een VHP dat voldoende uitvoeringsgericht is? Een VHP dat de verbinding vormt tussen de omgevingsvisie en de uitvoering van bijvoorbeeld woningbouwprojecten? Dat leest u in de volgende tip.