Inwoners aan zet - onze visie

Samenwerken met inwoners is geen keuze meer, maar een noodzaak. Gemeenten erkennen steeds meer dat de complexe opgaven van vandaag – van klimaatadaptatie, veiligheid, weerbaarheid, leefbaarheid tot zorg – niet zonder de denk- en doe-kracht van de samenleving opgelost kunnen worden. De opgaven vragen immers ander gedrag van inwoners en overheidsprofessionals. 

Hoewel deze samenwerking leidt tot betere, effectievere en efficiëntere besluitvorming, ervaren veel gemeenten drempels: het kost tijd en geeft gedoe, het brengt ook spanningen tussen inwoners aan de oppervlakte, en roept vragen op over inclusie en representatie.

Ondertussen neemt de zelforganisatie toe: inwoners initiëren en realiseren steeds vaker oplossingen in hun eigen buurt. Gemeenten die deze expertise en energie negeren, laten een enorme kans liggen. Het structureel inzetten van de kennis en praktijkervaring van inwoners leidt niet alleen tot duurzamere oplossingen, maar herstelt ook het vertrouwen in de overheid en bouwt aan sterkere, veerkrachtige gemeenschappen.

De urgentie is duidelijk: beleid en uitvoering kunnen niet zonder échte samenwerking met georganiseerde én ongeorganiseerde inwoners. Zonder hun betrokkenheid verliest de lokale democratie aan draagvlak en draagkracht.

BMC helpt opdrachtgevers te ontdekken hoe ze zelf hun organisatie en handelen kunnen sturen en veranderen om ruimte te maken voor de kracht van gemeenschappen en om deze te versterken. Door bijvoorbeeld visie en beleid te ontwikkelen vanuit de praktijk, door in co-creatie met inwoners oplossingen te vinden, om onderzoek te ontwerpen waarbij inwoners zelf de onderzoekers zijn, om nieuwe manieren van gemeentelijk organiseren te ontwerpen. 

Benieuwd wat BMC voor u kan betekenen? Lees dan verder of neem contact met ons op. Check ook onze Nieuwsbrief Inwoners aan Zet op LinkedIn.

Neem contact met ons op

Op deze pagina:
Inwoners aan zet: waar leidt dat toe?
De vier bouwstenen van onze aanpak
Onze expertise in onderzoek, advies, procesbegeleiding en training.
Werken bij BMC op het gebied van Inwoners aan Zet
Meer informatie over Inwoners aan Zet

Inwoners aan zet: waar leidt dat toe?

Het denken vanuit “Inwoners aan zet", verschuift de focus van 'participeren in plannen van de overheid' naar gemeenschappelijk eigenaarschap en verantwoordelijkheid. Dit gaat verder dan inspraak; het betekent dat de overheid de proactieve kracht en het actieve burgerschap van de gemeenschap erkent, faciliteert en versterkt.

De praktijk laat zien dat deze beweging al volop gaande is; er ontstaan nieuwe initiatieven en inwoners realiseren gezamenlijk oplossingen.

Wij zien dat het versterken van deze gemeenschapskracht kan leiden tot: 

• Betere besluitvorming: Beleid dat direct aansluit bij de praktijk, omdat het samen met de gebruikers is ontwikkeld.
• Duurzamere aanpakken: Oplossingen die lokaal gedragen worden en daardoor stand houden op lange termijn.
• Effectiever en creatiever beleid: Door verschillende perspectieven samen te brengen, is er meer kennis en doekracht.
• Sterkere samenleving: Het vergroten van de zeggenschap van inwoners maakt de samenleving weerbaarder en de democratie veerkrachtiger.
• Meer vertrouwen: Vertrouwen van inwoners in de overheid en andersom.

Tegelijkertijd vraagt dit ook iets van de overheid. Het vraagt om een overheid die luistert en zich opstelt als partner. Dit vraagt om een andere positie en transformatie in het denken en handelen van overheden. We schreven een artikel over de vijf principes voor het versterken van gemeenschappen in Sprank Magazine. Binnenlands Bestuur publiceerde dit interview met ons over de noodzaak van een nieuwe gemeentelijke werkwijze in het sociaal domein.

De vier bouwstenen van onze aanpak

BMC helpt opdrachtgevers ontdekken hoe ze hun organisatie en handelen kunnen veranderen om meer ruimte te maken voor de kracht van gemeenschappen. Wij vertrekken altijd vanuit de initiële vraag en begeleiden de verschuiving naar een duurzame, gezamenlijke oplossing. Dit doen we aan de hand van de volgende vier punten.

1. De vraag verkennen en verdiepen

Vaak begint de opdracht met een concrete, beleidsmatige vraag, zoals: “Hoe laten we inwoners participeren in onze planvorming?” of “Hoe maken we een plan van aanpak voor dit vraagstuk?” Wij helpen deze vraag te verdiepen naar een gemeenschapsversterkende aanpak. Dit betekent dat we eerst verkennen: Wat doen inwoners al op dit thema? We kijken naar wat er in de praktijk gebeurt en hoe de organisatie dit kan versterken en leren van die lokale energie.

2. Gezamenlijk onderzoeken en leren

De volgende stap is diepgaande kennis vergaren, maar dan op een nieuwe manier. In plaats van een traditioneel, extern onderzoek te doen, ontwerpen we een proces waarbij inwoners, gemeenteambtenaren en andere betrokkenen met elkaar de effecten van beleid of een project onderzoeken. Zo leggen we het vraagstuk samen voor en ontstaat er een lerende organisatie die aansluit, aanvult en bouwt op de kennis en ervaring van de gemeenschap.

3. Van praktijk naar beleid

De inzichten uit dit gezamenlijke onderzoek vormen de basis. We verkennen in de praktijk samen met inwoners wat er daadwerkelijk gebeurt en hoe gemeenten dit kunnen versterken. Dit vormt de basis voor de herijking van visie, beleid en uitvoering. Op basis hiervan helpen we bij het schrijven van nieuw beleid en een concrete uitvoeringsstrategie of -plan dat de actieve rol van de gemeenschap faciliteert.

4. Van beleid naar samen  doen

Uiteindelijk draait het om het vertalen van de visie naar het doen. Een nieuwe visie vraagt om anders organiseren binnen de gemeente. Verandering vindt plaats in verbinding met de samenleving. Daarom is onze aanpak om dit in overleg met inwoners te doen. Dit resulteert in een gedragen, lerende werkwijze die de basis legt voor echt partnerschap met de gemeenschap, en meer eigenaarschap en verantwoordelijkheid bij inwoners.

Onze expertise in onderzoek, advies, procesbegeleiding en training.

Onze dienstverlening richt zich op een actiegerichte aanpak waarin samenwerking met de gemeenschap centraal staat. BMC levert hierbij een integrale aanpak die varieert van strategisch advies en procesbegeleiding tot praktische implementatie en de inzet van gespecialiseerde professionals.

Advies & (actie)onderzoek: van vraagstuk naar versterking

BMC levert strategisch advies en onderzoek aan opdrachtgevers in dit domein, waarbij we inzetten op een fundamentele verschuiving van buiten naar binnen:

• Van praktijk naar beleid en visie: We bieden begeleiding om te komen tot een gedragen beleid of visie. De centrale vragen zijn: Hoe versterkt dit gemeenschappen, wat is de rol van de organisatie en wat betekent dat voor de besturingsfilosofie, organisatie en instrumenten?

• Van externe evaluatie naar zelfevaluatie: Wij ontwerpen en begeleiden processen om overheden en instituties de stap te laten maken van extern onderzoek naar gezamenlijk praktijkonderzoek en zelfevaluatie. Hierdoor kunnen inwoners zelf beleid en projecten evalueren en samen met overheden en organisaties tot creatieve oplossingen komen.

• Verdeelvraagstukken: Wij adviseren overheden in het omgaan met schaarse middelen. Een voorbeeld is het begeleiden van de keuzes en facilitering rond ontmoetingsplekken: Hoe doet u dit samen met alle betrokkenen, inclusief de gemeenschap?

• Wij adviseren opdrachtgevers hoe zij het subsidiariteitsbeginsel leidend kunnen maken. Dit houdt in dat de overheid de regie loslaat waar gemeenschappen het zelf kunnen en willen oppakken.

Procesbegeleiding en uitvoeringskracht: relaties bouwen met de gemeenschap

De waarde van onze dienstverlening ligt in het duurzaam vormgeven van de relatie met de gemeenschap. Dit realiseren we door gerichte procesbegeleiding en de ondersteuning bij implementatie:

• Procesontwerp participatie (met een focus op overheidsparticipatie): Wij ondersteunen bij het maken van een procesontwerp waarbij de overheid aansluit op wat er al is in de samenleving, in plaats van dat inwoners op de overheid aansluiten. Dit is de kern van overheidsparticipatie.

• Monitoring door inwoners: We ondersteunen overheden bij het ontwerpen van monitoring- en evaluatieprocessen, waarbij inwoners de ontwikkeling van hun eigen gemeenschap monitoren.

• Vraagstuk voorleggen aan (actieve) inwoners: We ontwerpen een proces waarbij de opdrachtgever een vraagstuk kan voorleggen aan inwoners en waarbij de organisatie van de opdrachtgever aansluit, aanvult en leert als organisatie.

• Wij optimaliseren de uitvoeringskracht door de samenwerking binnen de gemeentelijke organisatie, de regionale samenwerking én de samenwerking met de gemeenschap te versterken. Dit vormt de basis voor een effectievere en slagvaardige organisatie. 

Inzet van professionals & opleidingen

Voor beter samenwerken met inwoners zijn het aanleren van de juiste competenties en capaciteiten van belang.

• Workshops en trainingen: Om de cultuurverandering en nieuwe vaardigheden te ontwikkelen, bieden we trainingen aan. Deze zijn gericht op het ontwikkelen van de juiste houding, kennis en methodieken voor gemeenschapsversterkend werken bij zowel bestuurders, management als beleidsmedewerkers.

• Lerend netwerk: leren van elkaar aan de hand van actieonderzoek, casuïstiek en intervisie. Dit kan binnen een organisatie, of met verschillende organisaties in een regio die samen willen leren over gemeenschapsversterkend werken.

Werken bij BMC op het gebied van Inwoners aan Zet

Wil jij ook werken aan het versterken van gemeenschappen en de rol van inwoners? Dat kan bij BMC.

Als adviseur of managing consultant op het gebied van 'Inwoners aan Zet' maak je maximale impact samen met je collega’s en opdrachtgevers. Je gaat aan de slag met uitdagende maatschappelijke vraagstukken, waarbij je helpt de kracht van actief burgerschap te mobiliseren en te verankeren in beleid en uitvoering. Je werkt aan zowel strategische visievorming als adviseert over concrete participatieprocessen, en aan de duurzame implementatie van deze nieuwe werkwijze.

Heb je passie voor partnerschap met inwoners en ben je toe aan een volgende, betekenisvolle stap in je carrière? Wij bieden je de ruimte om je hierin verder te ontwikkelen. Neem contact op met Anita Keita of Nora van der Linden.

Benieuwd naar de mogelijkheden bij BMC? Bekijk alle openstaande vacatures.

Meer informatie over Inwoners aan Zet

Anita Keita
managing consultant samenleven
"Sterke gemeenschappen zijn nodig voor leefbaarheid in wijken en buurten"
Anita Keita is expert Sociale Basis, het versterken van gemeenschappen en eigenaarschap. Zij adviseert overheden en maatschappelijke organisaties over hoe ze kunnen samenwerken met de de gemeenschap en wat dit betekent voor hun rol en werkwijze.

Nora van der Linden
managing consultant samenleven
Samenwerken aan oplossingen met mensen (en niet voor mensen) staat centraal bij alles wat ik doe. Hoe kan de ervaringskennis van mensen het uitgangspunt zijn bij alles wat door organisaties in de systeemwereld bedacht wordt? Hoe zorgen we dat er daadwerkelijk geluisterd wordt naar inwoners en er ruimte gecreëerd wordt voor meer eigenaarschap en zeggenschap?