Tip 2: Bepaal het vertrekpunt van het VHP

Nu Wet versterking regie volkshuisvesting is ingegaan, is het volkshuisvestingsprogramma (VHP) verplichte kost voor gemeenten. Het opstellen van het VHP voelt misschien als een grote en ongrijpbare klus. Want waar begint u als gemeente? Wees gerust: u begint niet bij nul!

In het beleidsdomein wonen was de door de gemeenteraad vastgestelde woonvisie altijd een belangrijk beleidsstuk. Met de inwerkingtreding van de Wet versterking regie volkshuisvesting komt hiervoor het volkshuisvestingsprogramma (VHP) in de plaats. Dit wordt door het college vastgesteld. Het VHP is een relatief nieuw instrument, dat is geïntroduceerd in de Omgevingswet uit 2024.

 

Forse opgave?

Met de beperkte capaciteit binnen gemeenten en de aandacht voor woningbouwproductie voelt het opstellen van het VHP misschien als een forse opgave. Zeker omdat gemeenten binnen een jaar na inwerkingtreding van de Wet versterking regie volkshuisvesting over een VHP moeten beschikken. Daar komt bij dat het VHP nogal eens wordt gezien als een heilige graal, met opmerkingen in de wandelgangen of in raadsinformatiebrieven als ‘Dat komt straks in het VHP’, ‘In het VHP gaan we de keuzes maken’ of ‘Straks in het VHP gaan we laten zien hoe we de woningbouwproductie op stoom krijgen’. Dit verhoogt de druk. Daarom is het belangrijk dat u stap voor stap blijft gaan. Alle gemeenten staan op dit moment immers voor dezelfde opgave en gaan met z’n allen hetzelfde leerproces door. Maar het is wel belangrijk om van de kant te komen. Met als eerste vraag: waar te starten? Ter geruststelling: u begint niet bij nul!

 

Wat is er al en wat is aanvullend nodig?

Belangrijk om voor ogen te houden, is dat u dubbel werk en vertraging moet zien te voorkomen. Uw gemeente beschikt ongetwijfeld over waardevolle onderzoeken en beleid die belangrijk zijn voor het VHP. En in de regio worden vaak al woningbouwbehoefteonderzoeken uitgevoerd en analyses gedaan van woonzorgbehoeften die de grondslag vormen van fairshare-afspraken. Maak gebruik van deze onderzoeken, bepaal welke (lokale) inzichten nog ontbreken en zet dit onderzoek gericht in gang. Gebruik hiervoor de lijst met aandachtsgroepen.

 

Is de pijplijn aan projecten gevuld?

Zorg niet alleen voor inzicht in de woningbouwbehoefte voor de toekomst, maar kijk in dit stadium ook naar de huidige woningbouwprogrammering én de productie van de afgelopen jaren. Is de pijplijn aan projecten goed gevuld geweest én goed gevuld voor de komende jaren? Waarom lopen bepaalde projecten vast? Dit zijn belangrijke inzichten die u nodig hebt om de rol van de gemeente en de maatregelen voor de toekomst (die straks terugkomen in het VHP) te bepalen.

 

Welke beleidsstukken bevatten kaders voor het VHP? En welke keuzes zijn aanvullend nodig?

Het huidige beleidshuis van gemeenten zit vol met (sectorale) beleidsstukken. Sommige gemeenten hebben de afgelopen jaren een woonzorgvisie vastgesteld. Veel gemeenten beschikken ook al over een omgevingsvisie. De praktijk is echter dat deze omgevingsvisies niet altijd de belangrijke keuzes bevatten die nodig zijn voor uitwerking in het VHP. Daarom is het allereerst zaak om in ieder geval de huidige kaders samen te brengen. Hiervoor kunt u handig gebruikmaken van de mogelijkheden van AI.

 

En dan? 

Op basis van uw analyse van de reeds uitgevoerde onderzoeken en de huidige beleidskaders gaat u in gesprek met de gemeenteraad. Welke kaders blijven het uitgangspunt van uw gemeente en welke aanvullende kaders en/of keuzes zijn nodig voordat u ze kunt uitwerken in het VHP? Hoe je dit gesprek constructief voert? Dat leest u binnenkort in een volgende tip!

 

Meer weten?

Wilt u aan de slag met het opstellen van een VHP? Neem voor meer informatie of een vrijblijvend gesprek contact op met Keetie Langerak - van Rooijen.