Het voortgezet onderwijs is een van de fundamenten voor jonge mensen op weg naar hun rol in de samenleving van morgen en hun arbeidzame leven in die maatschappij. Moderne en toekomstgerichte voorzieningen zijn daarbij, net als goede docenten en leidinggevenden, essentieel. De adviseurs van BMC die het voortgezet onderwijs tot hun domein rekenen stellen zich telkens weer de vraag hoe zij in dat proces van toegevoegde waarde kunnen zijn. Na twaalf jaar BMC-onderwijs hebben zij hun meerwaarde bewezen. Het behouden en uitbouwen van die kwaliteit is een prioriteit. BMC-adviseurs zijn voortdurend, met alle betrokkenen bij het voortgezet onderwijs, op zoek naar verbeteringen en mogelijkheden om nog creatiever in te spelen op actuele thema's en ontwikkelingen.

Governance en interne sturing
De grote maatschappelijke verantwoordelijkheid van het onderwijs brengt met zich mee dat er steeds strengere voorwaarden worden gesteld aan de inrichting van de sturing en het interne toezicht op de uitvoering van het onderwijs. Adviseurs van BMC hebben de afgelopen jaren naam gemaakt met het begeleiden van vormgeving en inrichting van adequate en transparante modellen van sturing en toezicht. Daarbij kiest BMC niet alleen voor de ‘papieren kant', maar ook voor de ‘menskant' in relatie tot gedrag en integer besturen.

Lerarentekort en tekort management
De komende jaren zal het voortgezet onderwijs in toenemende mate worden geconfronteerd met een tekort aan leerkrachten. Dit vraagt, naast de inspanning om jonge mensen te interesseren voor een baan als leerkracht, om een creatieve zoektocht naar andere mogelijkheden van onderwijs en efficiënte inrichting. De huidige generatie leidinggevenden vormt een prominent onderdeel van de vergrijzing. Binnen nu en enkele jaren zal er een nieuwe generatie leidinggevenden moeten opstaan. BMC heeft hiertoe onder meer het Executive Network opgericht (zie ook www.bmc.nl/executivenetwork).

Kernteamontwikkeling
Teams in scholen vormen de basis van de sturing. Zij dragen een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor een groep leerlingen die, onderwijskundig en pedagogisch, persoonlijke aandacht krijgen. Adviseurs van BMC werken vaak en succesvol samen met teams in scholen. De visie van BMC op kernteamontwikkeling is neergelegd in de publicatie Teams in scholen, die via deze website op aanvraag verkrijgbaar is.

Regionale planningsvrijheid
Scholen in het voortgezet onderwijs hebben sinds kort de vrijheid om op regionaal niveau met elkaar te bepalen hoe de spreiding van onderwijsvoorzieningen binnen de sector vorm kan krijgen. BMC heeft op dit gebied een goede naam opgebouwd, die terugvoert tot de Regionale Arrangementen, voorloper van het huidige Regionaal Plan Onderwijsvoorzieningen (RPO). BMC begeleidt met succes organisaties in het hele land bij het opstellen van RPO's.

Programmatische ontwikkelingen
Vmbo's hebben meer invloed gekregen op het eigen programma-aanbod. De manier waarop scholen met deze ruimte omgaan is al naargelang hun ambities zeer divers. In de experimentele leergang VM2 wordt een doorlopende leerlijn van vmbo tot en met diplomering op niveau 2 mbo aangeboden. Op één locatie, in één pedagogisch didactisch klimaat en door één team docenten. Het Vakcollege profileert zich met diplomagerichte, technische beroepsopleidingen en een baangarantie voor de aankomende vakmannen en -vrouwen. Een groot aantal scholen werkt met intersectorale programma's. BMC is op schoolniveau, regionaal niveau en landelijk niveau bij al deze programmatische ontwikkelingen betrokken. Wij doen onderzoek, helpen vmbo's hun ambities te formuleren en begeleiden scholen en hun partners bij de uitwerking van hun innovatieve plannen.

Organisatieontwikkeling en leiderschap in vmbo en praktijkonderwijs
Veel scholen werken met onderwijsteams, horizontaal en/of verticaal georganiseerd. Onderwijs en begeleiding worden dicht bij een vaste groep leerlingen gepositioneerd. Teamleden en teamleiders geven hun nieuwe rol gestalte en dat blijkt soms niet eenvoudig. Onze erkende facilitators kunnen leiderschapprogramma's, zoals ‘De Excellente Schoolleider', verzorgen en de Birkman-methode toepassen. Vele teams en tientallen leidinggevenden hebben hier al gebruik van gemaakt. Wij hebben veel ervaring met zowel eenvoudig als uitgebreid onderzoek naar de stand van zaken bij teamontwikkeling. Wij zorgen voor hanteerbare en werkbare adviezen om deze teamontwikkeling verder vorm te geven. Bij vacatures of voor tijdelijke versterking van het managementteam worden regelmatig onze ervaren interim-teamleiders ingeschakeld. Daarnaast coachen wij teamleiders.

Duurzame verandering en aanpak (zeer) zwakke scholen
Vmbo's en scholen voor praktijkonderwijs die onderpresteren, die te kampen hebben met hoge verzuimcijfers, met schooluitval, met slechte resultaten en teruglopende aanmeldingen, met handelingsverlegenheid van docenten of met geweldsincidenten kunnen op onze ondersteuning rekenen. Wij maken samen met de betrokkenen schoolanalyses en werkbare plannen van aanpak en faciliteren het veranderproces altijd met het belang van de leerlingen voor ogen. Onze adviseurs, (co)managers en interim-teamleiders hebben al diverse zwakke scholen bijgestaan en het tij gekeerd. Zij stappen ook graag in uw organisatie om samen duurzame verbetering te bewerkstelligen.

Recente opdracht(en):

Werken aan kwaliteit vanuit het perspectief van de leraar
De afgelopen twee jaar heeft BMC, in samenwerking met het lectoraat vmbo van de Hogeschool van Amsterdam gewerkt aan een programma rondom kwaliteit in het vmbo. De essentie van onze aanpak is dat de leraar wordt gezien als de belangrijkste eigenaar van en verantwoordelijke voor kwaliteit. Zijn werk in de dagelijkse lespraktijk staat hierin centraal. We vragen ons af wat deze benadering betekent voor de rol van de leraar, van de schoolleider en van de bestuurder ten aanzien van duurzame kwaliteitsontwikkeling in de scholen. We maken daarbij onderscheid tussen de buitenkant (systemische aspecten) en de binnenkant (de rol van de leraar) van kwaliteit. Wij gaan ervan uit dat er slechts sprake kan zijn van effectief kwaliteitsbeleid wanneer er een verbinding tot stand is gebracht tussen de buiten- en de binnenkant. De centrale vraag is dan ook: hoe wordt de regelende aanpak vanuit de buitenkant wederzijds verbonden met het leren in de binnenkant?

Met de teams van negen vmbo-scholen werken we op basis van deze uitgangspunten aan duurzame kwaliteitsontwikkeling. Vijf adviseurs begeleiden het proces en sturen op de resultaten. Er is gekozen voor een lerende aanpak. Er is geen sprake van een vooraf vastgesteld plan (blauwdruk), al werkende bepalen we met de docenten de doelen en de koers. We sluiten zo goed mogelijk aan bij lopende ontwikkelingen in de scholen. Op basis van het programma wordt er tevens een promotieonderzoek uitgevoerd dat zich richt op de vraag: ‘Leidt de gekozen aanpak inderdaad tot duurzame kwaliteitsontwikkeling?’.

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Theo Hut, senior adviseur, via theohut@bmc.nl

Interim-bestuurder Voortgezet Onderwijs: overbruggen van onherstelbare werkverhoudingen
Besturen en managen – het vraagt verschillende competenties. Worden de verschillen extreem, dan ontstaat er een onwerkbare situatie.

BMC trof dit aan bij een middelgrote school voor voortgezet onderwijs. Tussen de directeuren en het college van bestuur was geen samenwerking meer mogelijk. Vanuit het college werd uitsluitend gestuurd op resultaten en procedures, terwijl het misging door een gebrek aan communicatie en daardoor een verschraling van de onderlinge relaties. Er ontstond een groot gat tussen de ambities van het CvB en de dilemma’s in de dagelijkse praktijk van de scholen, met een groot gevoel van onveiligheid en wantrouwen binnen de organisatie als gevolg. De impasse maakte dat essentiële processen als nieuwbouw, meerjarenbegrotingen, personeelsplanning, aansturing van directies en het stafbureau verlamd raakten.
Er werd een interim-bestuurder van BMC aangesteld. In de gekozen aanpak van BMC zijn een krachtige sturing en het investeren in de menselijke relatie hand in hand gegaan. Een krachtige sturing om snel orde op zaken te krijgen. Investeren in de relatie, zodat de processen richting de toekomst weer in een effectieve gezamenlijke aanpak verlopen.

Het effect is een organisatie die transformeert van een situatie van wantrouwen naar een nieuwe samenwerking op basis van vertrouwen.