Commissie Westerlaken: Verborgen parel

Gemeenten hebben teleurgesteld op het rapport van de commissie Westerlaken, over de toekomst van de sociale werkvoorziening gereageerd. Begrijpelijk, want het gat van €390 mln, dat het regeerakkoord slaat in de uitvoering van de sociale werkvoorziening, wordt met een paar bemoedigende woorden weggepraat. De concrete voorstellen op dit onderdeel gaan vooral over een andere regionale verdeling van de pijn. Het rapport Westerlaken is dus geen krachtig lobby document richting kabinet geworden, zoals de opdrachtgevers VNG en Cedris gehoopt hadden.

Het zou alleen jammer zijn als gemeenten en SW-bedrijven het rapport Westerlaken daarom ter zijde leggen. Want het bevat een verbluffend heldere en bevrijdende visie op de toekomst van de sociale werkvoorziening. SW-bedrijven hoeven geen 'mensontwikkelbedrijf' meer te worden. Aan deze ideologisch geïnspireerde opgave is veel geld en energie verspild in de afgelopen jaren. Het SW-bedrijf van de toekomst biedt beschermd werk voor een groep burgers die geen reëel verdienvermogen heeft en achter de geraniums dreigt te verdwijnen: 'eenvoudige werkzaamheden zonder productiedoelstellingen, maar met arbeidstrots'. Dit kan gecombineerd worden met delen van de dagbesteding uit de AWBZ. Of het SW-bedrijf van de toekomst wordt een detacheringbedrijf dat gespecialiseerd is in het detacheren van mensen met een beperkt verdienvermogen. Het verdienvermogen van deze groep wordt alleen gerealiseerd als ze voldoende werknemersvaardigheden hebben, begeleid worden op de werkplek en ergens op terug kunnen vallen als het een tijdje minder gaat. In zo’n bedrijf is "mensontwikkelen” weer een middel in plaats van een doel. Werkgevers kunnen deze mensen in hun bedrijf gebruiken. Mits deze mensen, net als alle andere werknemers, meer opleveren dan ze kosten. En de werkgever moet “ontzorgd” worden: de begeleiding van deze werknemers, de administratieve sores en de (extra) werkgeversrisico’s worden uit handen genomen door het SW-detacheringsbedrijf. Dát is de enige manier waarop de nieuwe Wet Werken naar Vermogen in de praktijk kan gaan werken.

Zo simpel is dus de opgave: beschermd werk en/of detacheren. Een SW-bedrijf dat goed is in één van de twee heeft toekomst. Andere SW-bedrijven zullen het afleggen tegen (nieuwe) concurrenten. De SW-sector als gewone bedrijfstak. Zo simpel is het. Jammer dat de commissie Westerlaken dit heldere advies verstopt tussen pleidooien voor doorstroming naar “echte, reguliere functies”. Alsof de status van werknemer in dienst van een detacheringbedrijf moreel verwerpelijk is. In plaats van een heldere keuze voor concurrentie tussen gespecialiseerde detacheringsbedrijven (zodat gemeenten en werkgevers wat te kiezen hebben) mogen er van Westerlaken maar zes (sic) gespecialiseerde detacheringsbedrijven komen. En ook de omvorming van de huidige SW-bedrijven naar de nieuwe SW-bedrijven wil Westerlaken met veel bureaucratie, transitieteams, inventarisaties, competentiescans enz. te lijf. In plaats van de SW-sector als normale bedrijfstak te zien: de markt verandert, dus moet er gereorganiseerd worden. Laat het aan de bedrijven over om te bepalen hoe ze dat doen. De koers die Westerlaken formuleert voor de toekomst kan ze daar zeker bij helpen.

Meer informatie
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Maurits Depla.