‘Grenzen verleggen’. Toepasselijker had het thema van het voorjaarscongres van Divosa, dat op 9 en 10 juni in Maastricht werd gehouden, niet kunnen zijn. Gemeentelijke managers op het terrein van participatie, werk en inkomen, die het ledenbestand van Divosa vormen, staan de komende jaren voor de taak invulling te geven aan een totale metamorfose van de sociale zekerheid.

De grenzen van de sociale zekerheid worden niet opgerekt, maar daadwerkelijk verlegd. Een keur van deskundigen boog zich over dat centrale thema. Dit tegen het licht van de vastgelopen onderhandelingen tussen het Rijk en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) over een Bestuursakkoord. Divosa-voorzitter René Paas toonde zich “zwaar teleurgesteld” over de impasse waarin die onderhandelingen lijken te zijn geraakt. Met name het decentraliseren van de uitvoering van de Wet werken naar vermogen (Wwnv) naar de gemeenten loopt daardoor vertraging op, met alle gevolgen van dien.

BMC ‘vlaaier’
Ook dit keer was BMC hoofdsponsor van het congres. In de druk bezochte BMC-stand werd intensief van gedachten gewisseld over de vraagstukken waar gemeenten zich op het terrein van de sociale zekerheid voor zien gesteld. In de BMC ‘vlaaier’ was een aantal van die thema’s kort en bondig gebundeld. Klik hier om de BMC ‘vlaaier’ met 11 ‘stevige taartpunten’ over dilemma’s bij de Wwnv kosteloos te bestellen.

BMC was ook vertegenwoordigd op het ‘Schuldhulpverleningsplein’, een als huiskamer ingerichte ruimte waar informatie over dit complexe onderwerp kon worden uitgewisseld.

Gevolgen vergrijzing
Een keur van sprekers benaderde het motto ‘Grenzen verleggen’ vanuit diverse invalshoeken. Zo sprak Aart Jan de Geus, plv. secretaris-generaal van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) over het onderwerp ‘Raad en Bijstand uit Europa’. Hij wees op de verstrekkende gevolgen van de vergrijzing waardoor in 2050 tweederde van de bevolking in Nederland en ook in België uit 65-plussers zal bestaan. “Daar zijn enorme kosten voor zorg en pensioenen mee gemoeid,” aldus De Geus. “We kunnen ons dus geen crisis van de overheidsfinanciën permitteren. Dat betekent dat de arbeidsparticipatie omhoog zal moeten.”

Paul Schnabel bekeek de zaak van een iets zonniger kant. “Wij zeuren over problemen die anderen graag zouden willen hebben,” aldus de directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau. “Onze werkloosheidscijfers zijn onwaarschijnlijk laag. We hebben de hoogste arbeidsparticipatie van de hele Europese Unie en we zijn wereldkampioen deeltijdwerk.” Schnabel waarschuwde echter voor overdreven optimisme en vooral ook voor de “irreële doelstelling” dat iedereen een opleiding krijgt, tot de pensioengerechtigde leeftijd werkt en economisch zelfstandig is.” Vooral aan dat laatste aspect kan nog veel worden verbeterd. Schnabel: “Meer dan een miljoen mensen worden door het systeem buiten de arbeidsmarkt geplaatst.” Hij ziet daarin een grote uitdaging voor de leden van Divosa, want “We moeten steeds harder lopen om op hetzelfde welvaartsniveau te kunnen blijven.”

Bezuinigen en innoveren
‘Bezuinigen en innoveren; de grenzen bereikt?’ Die vraag stond centraal in de lezing van prof. Harrie Aardema, partner van BMC. Aardema wees er op dat de bezuinigingen van nu niet uniek zijn. Ook in de jaren ’80 moest de broekriem stevig worden aangehaald. “Dat heette toen New Public Management-denken,” aldus de hoogleraar. Harde gegevens zijn er nauwelijks, maar hij betwijfelt of we sindsdien ook daadwerkelijk efficiënter zijn gaan werken. Harrie Aardema: “Het goede daarvan is dat er nog wel wat valt te halen.” Daartoe droeg hij een aantal ‘recepten’ voor verbetering aan, zoals cultuurdoorbrekend leiderschap in plaats van steeds te bevestigen hoe het is. “Dus door zelf ook als leider uit je comfortzone te komen en het anders te gaan doen. Voorbeeldgedrag is zeer belangrijk,” aldus Harrie Aardema.

Workshops
Onder de titel ‘Snoeien of veranderen’ gaf BMC in samenwerking met Divosa tweemaal een workshop, die beide keren goed werd bezocht. De deelnemers werd de vraag voorgelegd hoe zij de bezuinigingen gaan aanpakken. Of zij kiezen voor innoveren of voor een behoudende aanpak en of zij selectief of juist generiek gaan bezuinigen. Drieëntachtig procent van de deelnemers zocht het vooral in bezuinigingen op de bedrijfsvoering. Ook participatie en re-integratie (78 procent) werd vaak genoemd. Daarentegen wilden relatief veel deelnemers armoedebeleid (46 procent) en schuldhulpverlening (50 procent) ontzien. Zeer opvallend was dat 61 procent Handhaving buiten schot wil houden. Sterker nog, 18 procent van de deelnemers wil juist extra investeren in Handhaving.

Tijdens de workshops werd ook ingegaan op de mogelijkheden die deelname aan de Benchmark WWB biedt. Door te vergelijken kunnen gemeenten berekenen wat zij potentieel kunnen besparen. Als basis werd een combinatie van gegevens van het ministerie van BZK en de cijfers van de Benchmark WBB gebruikt. Met voorbeelden werden concrete besparingsmogelijkheden getoond. Aan de hand van die voorbeelden discussieerden de deelnemers in groepen over de mogelijkheden om op een verantwoorde wijze te bezuinigen. Klik hier voor meer informatie over de Benchmark WWB.

Voldoende mogelijkheden
Na twee dagen congresseren concludeerde Divosa-voorzitter René Paas dat de sociale diensten weliswaar voor een grote opgave staan, maar dat er voldoende mogelijkheden zijn die te realiseren. René Paas: “Elke tijd biedt kansen om er toch wat van te maken. Ik ontmoet veel vastbesloten mensen die grenzen willen verleggen en stappen willen blijven zetten.”

Het volgende voorjaarscongres van Divosa vindt plaats in Almere. Daarvoor, op 24 november van dit jaar, vindt nog het Divosa najaarscongres plaats in Den Haag.

Contact
Wilt u meer weten over onze ideeën en ervaringen? Wilt u verder praten met een van onze experts? Of heeft u behoefte aan een ‘bijpraatsessie’ over de impact van de Wet werken naar vermogen? Neemt u dan contact op met de heer drs. E.H.L. Dorscheidt via telefoonnummer 06 – 27 05 28 40 of door een e-mail te sturen naar ericdorscheidt@bmc.nl.