Veel ‘vernieuwing van de politiek’ is afkomstig van buiten de politiek: van wetenschappers, adviseurs, ambtenaren. De boodschap is vrijwel altijd normatief: ‘Zó zou het voortaan moeten.’ Er gaan vaak nieuwe regels, nieuwe instrumenten en nieuwe structuren mee gepaard. De resultaten blijven over het algemeen achter bij de goede bedoelingen. De politiek reageert anders dan verwacht of blijkt betrekkelijk immuun te zijn voor de interventies van buitenaf.

Voorbij de hypocratie
In het nieuwe boek van prof. dr. Harrie Aardema, Voorbij de hypocratie, wordt de denkrichting omgedraaid: we kijken eens van binnen naar buiten. De centrale vraag is: ‘Wat zouden volksvertegenwoordigers zélf kunnen doen om hun politieke werk te vernieuwen?’ Om deze vraag te kunnen beantwoorden zijn belevingen en wensen van volksvertegenwoordigers zelf in beeld gebracht, in relatie tot de actoren om hen heen. Het boek verkent wat in dit opzicht mogelijkerwijs valt te leren van wetenschappelijke inzichten over control, leiderschap en (cultuur- en gedrags)verandering.

Over de titel
Het woord 'hypocratie' bestaat niet. Het is meestal een verspreking van het woord 'hypocrisie'. Bij hypocrisie gaat het om iets negatiefs: schijnheiligheid. Hypocratie staat in dit boek voor een variant op democratie: politici die iets anders zeggen dan er wordt uitgevoerd. Velen spreken daar schande van, maar toch is dit nuttig. Wat je publiekelijk wel of niet kunt zeggen of schrijven (= bovenstromen) is iets anders dan hoe het werkelijk zit, wat je achter de schermen zegt en kunt uitvoeren (= onderstromen). Bovenstroomwoorden suggereren naar buiten toe dat er goed wordt aangepakt. Daarmee beschermen verantwoordelijke functionarissen zichzelf en hun medewerkers. Bovenstroomwoorden zijn onmisbaar. Maar een teveel ervan bezorgt de overheid een onnodig negatief imago en genereert een overmaat aan bureaucratische control en inefficiëntie. Iedere politicus is hier met zijn/haar eigen stijl van leiderschap medeverantwoordelijk voor. Ieder kan iets doen aan herstel van de balans – als hij/zij wil en durft!

Klik hier voor meer informatie over het boek Voorbij de hypocratie.